Truusentruus.nl recensie van het spel: Das 20 Jahrhundert
Recensie door : guido  
Beoordelingscijfer : (8.5)  
   
Auteur : Vladimir Schuzy Minimum aantal spelers : 3
Uitgever : Czech Games Edition Maximum aantal spelers : 5
Jaar van uitgave : 2010 Talen : Duits
Leeftijd vanaf : 13 jaar Nog verkrijgbaar? : nee
Speelduur : 75 minuten Prijs : ca. 30 Euro
 
1) Introductie:
In de 20 eeuw wil elke regio zich ontwikkelen en op welvaartsgebied vooruitgaan. Sommige zetten zich in voor commercie en anderen op onderwijs. Onderzoek en economische groei brengen hele naties naar de toekomst. Maar wat brengt de toekomst? Groei brengt afval met zich mee en de grote vooruitgang gaat met net zo’n grote milieubelasting gepaard. Hoe gaat men dit onvermijdelijke dilemma te lijf? Uw doel is het om een plek te creëren die zowel milieu als economie gelijkmatig gezond houd. Pas dan kun je van echte vooruitgang spreken. Over 6 ronden bestuurt de ontwikkeling van uw regio. In uw land zorgt u voor inkomsten, doet u onderzoek of verbetert u de levenskwaliteit van de mensen die er wonen. Onderzoek maakt het mogelijk nieuwe technologieën te ontdekken, welke de ontwikkelingsmogelijkheden van uw regio beïnvloeden. Wetenschap kan er toe dragen dat milieuschades worden verhinderd. Ronde voor ronde verzamelt u punten, die afhankelijk van de levenskwaliteit zijn. Aan het eind van het spel worden er bonuspunten vergeven voor de inkomsten van de verschillende regio’s voor hun milieu en hun onderzoek.
2) Spelmateriaal:
Het spel bestaat uit:

• 1 speelbord
• 45 landtegels
• 30 technologietegels
• 5 spelersborden
• 1 dubbelzijdig technologiekostentegel
• 5 houten speelfiguren in 5 verschillende spelerskleuren (rood, blauw, groen, geel en paars)
• 100 houten burgerfiches, 20 stuks in 5 spelerskleuren
• 5 houten waarderingsfiches in 5 spelerskleuren
• 95 zwarte plastic blokjes (afval)
• 4 bruine houten bruggen
• 1 blank houten speelfiguur
• 1 blank houten fiche
• 6 waarderingskaarten
• 9 milieuschadenkaarten
• 94 munt- en onderzoekskaarten
• 1 spelregelboekje

Spelersbord
Landtegels
3) Vormgeving en uitleg van het materiaal:
Dit spel zit verpakt in een doos met op de voorzijde een prachtige tekening van een stad met al zijn ontwikkelingen. Persoonlijk vind ik de afbeelding prachtig, maar het zal mensen niet aantrekken om het spel te spelen. Daar is de afbeelding denk ik te saai voor. Op de achterzijde is echter goed te zien waar het spel over gaat. Een duidelijke spelsituatie is afgebeeld. Al het spelmateriaal is prima van kwaliteit. Het spel heeft een prachtige vormgeving.

Om het speelbord loopt een scorespoor van 0 t/m 100. Hierbinnen liggen een aantal velden. Zo zijn er 6 velden voor landtegels, 6 velden voor technologietegels, een technologiekostentabel, een actieveld, een veld voor de milieuschadenveiling, een veld voor de landveiling, een tabel voor de milieuschade, een veld voor de milieuschadenkaart en een rondetabel met 6 velden.

De 45 landtegels hebben elk een spoorweg, 1 of meerdere steden, soms een recyclingperron, soms 1 of meerdere munten, soms 1 of meerdere onderzoekssymbolen en soms 1 of meerdere welvaartssymbolen.

De 30 technologietegels zijn verdeelt in een aantal landschapstegels met verschillende fabrieken en bedrijven als een ziekenhuis. Deze tegels hebben munten, onderzoekssymbolen of welvaartssymbolen op zich afgebeeld. Ook zijn er technologietegels voor eenmalig gebruikt als arbeider, brug, afvalscheiding en park. Ook zijn er technologietegels voor meervoudig gebruik als locomotief, milieuvervoer, recycling, milieusanering en levenskwaliteit.

De 5 spelersborden gevel 4 tabellen weer: muntopbrengst, onderzoeksopbrengst, welvaartopbrengst en belasting voor schadelijke stoffen. Op elke tabel wordt de actuele stand bijgehouden met burgerfiches.

De technologiekostentegel heeft 2 zijden. Op de ene zijde wordt een tabel afgebeeld met de technologiekosten in ronde 3 en 4. Op de achterzijde staan de technologiekosten voor ronde 5.

De 6 waarderingskaarten zijn verdeelt in 3 kaarten voor ronde 2 en 3 kaarten voor ronde 4. Op de achterzijde staan de voorwaarden voor het behalen van extra welvaartspunten.

De 9 milieuschadenkaarten 3 kaarten voor ronde 1 en 2, 3 kaarten voor ronde 3 en 4 en 3 kaarten voor ronde 5. Op de achterzijde staat de milieuschade aangegeven. Een speler kan afval of schadelijke stoffen krijgen.

Er zijn 16 onderzoekskaarten met waarde 5, 15 onderzoekskaarten met waarde 2 en 16 onderzoekskaarten met waarde 1.

Er zijn 16 muntkaarten met waarde 5, 15 muntkaarten met waarde 2 en 16 muntkaarten met waarde 1.
4) Voorbereiding en uitleg aan anderen:
De spelregels zijn pittig. Je bent toch wel een uur bezig om de regels goed door te lezen en te begrijpen. Er is nogal wat uitleg aan regels en voorwaarden. De regels zijn echter wel duidelijk omschreven. Er staan goede afbeeldingen en voorbeelden. Het spel op zich vergt niet veel uitleg aan anderen.

Voorbereiding:
Het speelbord wordt in het midden van de tafel gelegd. Elke speler krijgt een spelersbord en zijn houten materiaal. Hij zet zijn speelfiguur op het overeenkomende veld op het speelbord. Zijn waarderingsfiche zet hij op veld “0” van het scorespoor. Verder krijgt elke speler een start-landtegel, die hij bezet met 2 burgerfiches. Ook zet hij burgerfiches op zijn spelersbord. Elke speler krijgt 10 aan waarde in muntkaarten en onderzoekskaarten. Verder wordt al het spelmateriaal klaar gelegd.
5) Spelverloop:
Het spel verloopt over 6 ronden. 5 volle ronden en 1 verkorte slotronde. Elke ronde heeft 5 fasen:

1) Opbouw
2) Landveiling en technologieaankoop
3) Milieuschade indammen
4) Administratie en technologie-inzet
5) Opbrengsten en recycling
6) Bonuswaardering (alleen bij ronde 2,4 en 6)

1) Opbouw
Er wordt een nieuwe startspeler bepaald. Het speelbord wordt opgebouwd met nieuwe landtegels en technologietegels. Er wordt een nieuwe milieuschadenkaart open gelegd.

2) Landveiling en technologieaankoop
Beginnend met de startspeler bieden de spelers met muntkaarten op aankoop van landtegels. De startspeler bepaald de eerste tegel en doet een openingsbod. De andere spelers mogen verhogen of passen. De speler die een tegel heeft aangekocht kiest de volgende tegel. Ook kan een speler tijdens de veiling uitstappen en een technologietegel aanschaffen. Hoe vaker er iemand uitstapt hoe goedkoper de technologietegels worden. Deze worden trouwens met onderzoekskaarten betaald. Bij aankoop van technologietegels staat op elke tegel aangegeven wat een speler direct krijgt. Soms is dit een afvalblokje, een positief of negatief schadelijke stoffenpunt. Spelers kunnen meerdere landtegels aankopen, echter maar 1 technologietegel. Op de eerste tegel komt 1 afval, op de tweede 2 enz.

3) Milieuschade indammen
De speler die als eerste uit een ronde stapte moet als eerste zijn speelfiguur op de tabel met milieuschade plaatsen. De spelers bieden tegen elkaar op in deze fase. Er is maar 1 speler die geen afval of schadelijke stoffen krijgt. De andere spelers incasseren hun afval en of schadelijke stoffen en passen hun belasting voor schadelijke stoffen aan op hun speelbord en ontvangen hun afvalblokjes.

4) Administratie en technologie-inzet
In deze fase worden de administratieve dingen bijgehouden. Beginnende met de startspeler wordt eerst de nieuw verkregen afvalblokjes ingezet. De blokjes worden geplaatst op de landtegels die je deze ronde hebt aangekocht. Hierna worden pas aangekochte landtegels aan reeds liggende landtegels geplaatst en per nieuwe tegel wordt 1 burger ingezet. Een speler moet bepalen op welke stad hij de burger wil plaatsen. Ook kunnen hierna nieuwe technologietegels worden ingezet met hun bijbehorende acties. Aan het einde van deze fase worden de 4 tabellen van de spelersborden geactualiseerd. Als eerste wordt er op de landschapstegels gekeken hoeveel munten een speler bezit. Hij telt de munten bij de steden waar een burger op staat en past zijn tabel aan. Ook worden de tabellen voor onderzoeks- en welvaartsopbrengst aangepast aan de actuele situatie volgens de landtegels.

5) Opbrengsten en recycling
Aan de hand van de actuele stand op de tabellen krijgen de spelers nieuwe onderzoeks- en muntkaarten. Aan de hand van positie van de steen op de tabel voor de welvaartsopbrengst, krijgt de speler net zo veel welvaartspunten als deze steen aangeeft. Hij gaat dus op het scorespoor vooruit. Ook wordt in deze fase nagegaan of de op de landschapstegels aanwezige afvalblokjes worden gerecycled.

6) Bonuswaardering (alleen bij ronde 2,4 en 6)
In ronde 2,4 en 6 wordt nu de bonuswaardering vergeven. Er wordt nu gekeken naar de waarderingskaart voor de actuele ronde. Hier staat een voorwaarde op waarmee spelers punten op het scorespoor kunnen verdienen. Aan het einde van ronde 6 is er een vastgestelde bonus-eindwaardering, deze staat op het bord aangegeven:
- elk landschap zonder afval: 2,3 of 4 welvaartspunten
- elk landschap met 1 afval brengt geen welvaartspunten
- voor elk landschap met 2 of meer afval moet een speler per afval 5 welvaartspunten inleveren, dus bij 3 afval 10 punten inleveren enz.
- De stand op de tabel voor belasting voor schadelijke stoffen wordt de actuele stand afgelezen. Hier valt af te lezen hoeveel welvaartspunten een speler krijgt of moet inleveren.
- De speler met de meeste waarde aan muntkaarten krijgt 8 welvaartspunten, de tweede 5, de derde 3 en de vierde speler 1 welvaartspunt.
- De speler met de meeste waarde aan onderzoekskaarten krijgt 8 welvaartspunten, de tweede 5, de derde 3 en de vierde speler 1 welvaartspunt.

Bij ronde 6 worden fase 1,2 en 3 overgeslagen. Na de bonus-eindwaardering wint de speler met de meeste welvaartspunten.
6) Pluspunten:
• Prachtige vormgeving
• Prima spelmateriaal
• Hoge kwaliteit spelmateriaal
• Duidelijk te lezen spelregels, maar wel moeilijk om te onthouden
• Vergt niet veel moeite om aan anderen uit te leggen
7) Minpunten:
• Pittige spelregels
• Soms weinig interactief
8) Samenvattend:
In Das 20. Jahrhundert (20e eeuw) bouwen de spelers aan hun eigen landschap. Elke speler krijgt een starttegel en breidt deze uit met meerdere tegels. Tegels hebben steden en spoorwegen. Steden leveren geld, onderzoek en welvaart op. Met geld kunnen nieuwe landschapstegels aangeschaft worden. Met onderzoek kunnen technologietegels aangeschaft worden die leuke bonusacties opleveren. Ook zijn er met onderzoek speciale landschapstegels te bemachtigen die weer extra geld, onderzoek en welvaart opleveren. Welvaart is waar het om draait in dit spel. Met welvaart krijg je welvaartspunten. De speler met de meeste welvaartspunten wint het spel. Waar je echter wel moet opletten is dat je ook te maken krijgt met afval en schadelijke stoffen. Afvalblokjes kunnen op landschapstegels geplaatst worden. Schadelijke stoffen en afval hebben betrekking op de eindstand. Is jouw landschap bevuild dan moet punten inleveren. Is jouw landschap gezond, dan krijg je natuurlijk punten.

Het spel verloopt over 6 ronden met daarin 6 fases. Hierin bieden de speler muntkaarten om nieuwe tegels te bemachtigen, kopen ze nieuwe technologieën, krijgen ze afval, passen ze hun tabellen aan en krijgen ze nieuwe kaarten en welvaartspunten.

Ook dit spel is een mix van bestaande spelmechanismen, maar dan wel in een prachtige nieuwe mix geserveerd. Het spel is leuk om te spelen en spannend van begin tot het eind. Het spelsysteem is heel goed doordacht en dat merk je tijdens het spelen. Elke speler is op zichzelf bezig met zijn landschap te bouwen. Echter moeten ze wel op de actuele stand letten en toezien hoe andere spelers er voor staan. Tijdens het bieden moeten de spelers exact weten hoeveel waarde aan kaarten een andere speler heeft. De biedingen in dit spel zijn spannend. Verliezers zijn er eigenlijk niet. Een prachtig bied, tegelplaats en bijhoudspel waarbij je lekker los kan gaan, maar wel moet opletten dat je niet de verkeerde kant op gaat. Een hoge welvaart en economische groei gaan namelijk gepaard met problemen als afval en schadelijke stoffen!

Waardering: 87 punten = 8.5

9) Tips:

• Weeg steeds af welke actie je moet doen en wat het slimste is om te doen tijdens een fase.
• Let op de stand van andere spelers.
• Bekijk goed alle nieuwe landschaps- en technologietegels en weeg af welke het beste is en welke de beste actie met zich mee brengt.
• Let goed op je kaarten.

Terug naar beginpagina